Društvo

79 godina od zločina u Kragujevcu

Danas se obeležava Dan sećanja na žrtve u Drugom svetskom ratu i 79. godišnjicu masovnog streljanja civila, među njima i đaka i profesora, u kragujevačkim Šumaricama.

Povod

Streljanje je izvršeno kao odmazda za 10 ubijenih i 26 ranjenih nemačkih vojnika posle sukoba na putu između Kragujeva i Gornjeg Milanovca. Izdata je naredba da se za jednog ubijenog nemačkog vojnika strelja 100 ljudi, a za ranjenog 50.

Neselektivno streljanje

Masakr je izvršen 19., 20. i 21. oktobra. Streljanja su prvo počela u selima koja su Nemci zvali “legla bandita”. Posle toga je doneta odluka da se ubistva nastave i u Kragujevcu. Hapšenja i racije su vršena neselektivno i stanovništvo je na streljanja izvođeno u grupama.

Hiljade streljanih

Postoje različiti podaci o broju ubijenih u zločinu. Kustos Staniša Brkić je u knjizi “Ime i broj” iz 2007. objavio imena i lične podatke 2.796 žrtvi streljanja u Kragujevcu.

Streljanje đaka

Nemci su upali u Gimnaziju i ostale škole, odakle su u toku nastave izveli profesore i đake. Među streljanima bilo je oko 300 mladića i đaka srednjih škola, kao i četrdesetoro dece od 12 do 15 godina starosti.

Spomen-park Kragujevački oktobar

Prostor na kome je izvršeno streljanje 1953. pretvoren je u memorijalni park. Na ulazu je podingut monumentalni muzej “21. oktobar”. Do sada je spomenicima umetnički oblikovano 10 humki, a među njima je i “Spomenik streljanim đacima i profesorima”, koji je postao simbol kragujevačke tragedije.

Suđenja

Komandant Franc Beme suočio se sa optužnicom za zločin u Kragujevcu. Nakon što je zarobljen u Norveškoj, izveden je na sud u sklopu Naknadnih nirnberških suđenja. Izvršio je samoubistvo. Komandant 724. puka 704. pešadijske divizije, general Adalbert Lončar je 1947. osuđen na smrt pred Vojnim sudom u Beogradu.

izvor: rts.rs

Back to top button