Globus

75. godišnjica Dana D: Pomorska invazija koja je preokrenula historiju

Komemorativna služba povodom 75. godišnjice savezničkog iskrcavanja u Normandiji u Drugom svetskom ratu održava se u Portsmutu, na jugu Engleske.

Uz oko 300 veterana ceremoniji prisustvuju i britanska kraljica Elizabeta Druga, predsednik SAD Donald Tramp i drugi lideri zemalja saveznica iz rata, ali i nemačka kancelarka Angela Merkel.

Bitka za Normandiju vodila se 1944. između snaga nacističke Njemačke, koje su okupirale zapadnu Evropu, i savezničkih snaga u Drugom svjetskom ratu. Sedamdeset pet godina kasnije, invazija Normandije, poznata i kao Operacija Overlord, ostaje najveća pomorska invazija u povijesti, invazija koja je uključivala preko tri miliona vojnika koji su prevezeni preko kanala La Manche iz Engleske u Normandiju u okupiranoj Francuskoj.

Većinu savezničkih snaga činile su američke, britanske, kanadske i francuske jedinice. Ostale zemlje, čiji su vojnici također sudjelovali u bitci, bile su Australija, Belgija, Čehoslovačka, Grčka, Nizozemska, Novi Zeland, Norveška i Poljska.

Iskrcavanje u Normandiji započelo je noćnim padobranskim i jedriličarskim desantom, masivnim zračnim napadima i pomorskim bombardiranjem nakon kojeg je uslijedio amfibijski desant na dan 6. juna ili na Dan D. Bitka za Normandiju potrajala je još dva mjeseca koliko je trebalo savezničkim snagama da uspostave čvrst mostobran na evropskom kopnu i da probiju njemačku liniju fronta u Francuskoj, a okončana je sa oslobađanjem Pariza i uništenjem džepa kod Falaisea. Sovjetski Savez je 22. lipnja 1944. godine sa svoje strane izvršio udar na njemačke snage, u velikoj Operaciji Bagration.

Procijenjeni broj žrtava na stranama saveznika je slijedeći: SAD: 29 000 mrtvih, 106 000 ranjenih i nestalih; Velika Britanija: 11 000 mrtvih, 54 000 ranjenih i nestalih, Kanada: 5 000 mrtvih, 13 000 ranjenih i nestalih. Do ponoći 6. juna 1944. godine saveznici su uspjeli odbiti sve protivnapade i uspostaviti kontrolu nad plažama omogućujući iskrcavanje ostatka vojnika i na kraju pobjedu u bitci koja se nastavila sve do 30. avgista 1944. godine. Saveznici su uspjeli osvojiti vrlo široko područje na sjeveru Francuske, stavivši pod svoju kontrolu čitavu Bretanju i područje na istok do Rouena u Gornjoj Normandiji.

Nakon Operacije Overlord i paralelne Operacije Bagration na istočnom ratištu (ukupno je u tim bitkama sudjelovalo oko 4 milijuna savezničkih, te dva milijuna njemačkih vojnika), Saveznici su se u toj mjeri približili samoj Njemačkoj, a njemačke snage su pretrpjele tako teške gubitke – oko 40% vojnika koje su Nijemci angažirali u tim bitkama je izginulo ili bilo zarobljeno, a njihove tenkovske i zrakoplovne snage su pretrpjele nepopravljive gubitke – da konačni ishod rata zapravo nije više dolazio u pitanje.

Back to top button